Bidea Gizateriaren Ondare zergatik den azaltzen duten giltzak
Santiago Bidea ez da erromes-ibilbide bat soilik, munduko kultur ibilbide garrantzitsuenetako bat da. UNESCOk 1993tik Gizateriaren Ondare gisa aitortua, bide historikoen multzo honek konparaziorik gabeko fenomeno kultural, historiko eta sozial bilakatzen duten baldintza berezi batzuk betetzen ditu.
Baina zer eskatzen du benetan UNESCOk Santiago Bidea ondasun unibertsaltzat hartzeko? Erantzuna Santiago de Compostelara oinez haratago doa. Historia, kontserbazioa, benetakotasuna eta mende batzuk geroago funtzionatzen jarraitzen duen sare bizi bat dakar.
Aldea egiten duen aitorpen historikoa
Santiago Bidea Gizateriaren Ondare izendatu zuen UNESCOk, mendeetan zehar Europa lotu duen Erdi Aroko erromes-bide gisa duen aparteko balioagatik.
Aitortza hori ez da bide bakar batera mugatzen, Espainia eta Europa zeharkatzen dituen ibilbide historiko multzo batera baizik, hiri, monasterio eta tradizioen garapenean eragin duen kultur sare bat osatuz.
Horrez gain, Europako Kontseiluak aitortutako lehen Europako Kultur Ibilbidea ere izan zen, eta horrek kulturen arteko lotura-ardatz gisa duen garrantzia indartzen du.
UNESCOk eskatzen dituen funtsezko baldintzak
Santiago Bideak Gizateriaren Ondare izaerari eusteko, bere balio unibertsala bermatzen duten oinarrizko baldintza batzuk bete behar ditu.
Baldintza garrantzitsuenen artean hauek daude:
- Jatorrizko trazadura historikoaren kontserbazioa
- Bideari lotutako ondare arkitektonikoa babestea
- Kulturaren benetakotasuna mantentzea
- Erromeria bide gisa erabiltzearen jarraipena
- Ingurune naturalaren integrazioa
Elementu horiek bermatzen dute Bidea ez dela erakarpen turistiko soil bilakatzea, bere esentzia historiko eta espirituala gordetzea baizik.
Trazadura historikoaren garrantzia
UNESCOrentzat alderdi garrantzitsuenetako bat da Bideak bere jatorrizko ibilbidea mantentzen duela. Horrek esan nahi du bideek Erdi Aroan erromesek erabiltzen zituzten bide historikoak errespetatu behar dituztela.
Ibilbidea ezin da modu arbitrarioan aldatu, Bidearen ondare-balioaren parte baita. Atal bakoitzak, etapa bakoitzak eta saihesbide bakoitzak gorde beharreko esanahi historikoa du.
Hori da bide alternatibo batzuek aitortza ofiziala bilatzearen arrazoietako bat: beren oinarri historikoa erakutsi behar dute.
Bidea inguratzen duen ondarea
Donejakue bidea ez da bide bat bakarrik, harekin batera doazen ondare elementu multzo bat baizik. Elizak, monasterioak, erromes ospitaleak, zubiak eta hiriak kultur ekosistema honen parte dira.
Erdi Aroko monasterioak, katedralak edo antzinako ospitaleak bezalako adibideak ezinbestekoak dira Bidearen balioa mantentzeko. Elementu hauek mendeetako historia islatzen dute eta ibilbideak Europaren garapenean nola eragin duen erakusten dute.
Izan ere, ondare horren zati handi bat oraindik erabiltzen da edo zaharberritu egin da jatorrizko funtzioari eusteko.
Ibilbide bizi bat, ez museo bat
UNESCOk balioesten duen puntu garrantzitsuenetako bat Bidea ibilbide bizia izaten jarraitzen duela da. Ez da espazio estatiko bat, urtero milaka lagunek egiten jarraitzen duten ibilbidea baizik.
Jarraitasun hori funtsezkoa da. Bidea kontserbatu ez ezik, bizitzen da. Mundu osoko erromesek ibiltzen dira helburu ezberdinekin: espirituala, kulturala, kirola edo pertsonala.
Etengabeko erabilera horrek ondare immaterial gisa duen balioa indartzen du.
Bidearen nazioarteko dimentsioa
Santiago Bidea ez dago herrialde bakar bati. Europako hainbat lurralde zeharkatzen dituen sarea da, kultura eta tradizio desberdinak lotuz.
Frantzia, Portugal eta Europako beste puntu batzuetatik irteten diren ibilbideak daude, eta horrek erakusten du bere nazioarteko izaera.
Dimentsio hori Gizateriaren Ondare gisa aitortzea justifikatzen duen funtsezko faktoreetako bat da.
Ingurune naturalaren kontserbazioa
Oinarrizko beste baldintza bat Bidea igarotzen den ingurune naturala babestea da. UNESCOk eskatzen du paisaiak, mendiak, basoak eta landa-eremuak beren osotasuna mantentzea.
Bideak eskualde oso anitzak zeharkatzen ditu, mahastietatik hasi eta mendigune edo kostaldeetaraino, esperientzia paregabea eginez.
Ingurune hauek zaintzea ezinbestekoa da ibilbidearen benetakotasuna mantentzeko.
Egungo erronka: turismoaren eta kontserbazioaren arteko oreka
Azken urteotan erromes kopuruaren hazkundeak erronka berriak sortu ditu. Turismoaren areagotzeak arriskuan jar ditzake UNESCOk babestu nahi dituen balioetako batzuk.
Horregatik, egungo erronka handietako bat Bidearen sustapenaren eta bere esentziaren kontserbazioaren arteko oreka bilatzea da.
Honek zati batzuetan masifikazioa kontrolatzea, ondarea babestea eta erromesei benetako esperientzia bat bermatzea dakar.
Santiago Bidea gaur egun: inoiz baino garrantzitsuagoa
Aldaketak izan arren, Santiago Bideak munduko turismo kultural eta espiritualaren erreferente handietako bat izaten jarraitzen du.
Urtero, ehunka mila pertsonak bere ibilbideak egiten dituzte, esperientzia garrantzitsua eta gaurkoa izaten jarraitzen duela baieztatuz.
UNESCOren aitorpenak Bidearen iragana babesteaz gain, etorkizuna bermatzen du.
Ondorioa: oinez ibiltzea baino askoz gehiago
Santiago Bidea ibilbide bat baino askoz gehiago da. Historia, kultura, natura eta esperientzia pertsonala uztartzen dituen ondare bizia da.
UNESCOren eskakizunek oreka hori mantentzea bermatzen dute, Europako ikur handietako bat babestuz.
Bidean ibiltzea ez da kilometroak egitea soilik, mila urte baino gehiago daramatzan historia baten parte izatea baizik.
