A Cruz de Ferro é reformada despois de anos de polémica

A Cruz de Ferro, un dos lugares máis simbólicos do Camiño Francés, volverá ser obxecto dunha intervención tras anos de debate, protestas e preocupación pola conservación deste enclave situado no monte Irago.

A actuación suporá un investimento de case 90.000 euros e pretende recuperar o aspecto orixinal da contorna, organizar o espazo e mellorar tanto a seguridade como a accesibilidade dos peregrinos.

Non será un traballo calquera. A Cruz do Ferro Hai anos que hai unha forte polémica sobre como se debe preservar un dos puntos máis recoñecibles de todo o Camiño de Santiago. En diferentes ocasións, peregrinos, veciños e asociacións mobilizáronse baixo unha mensaxe moi clara: "A Cruz do Ferro non se toca".

Agora, con todo, chegan novas obras.

Case 90.000 euros para recuperar o medio ambiente

O orzamento da intervención ascende a 89.401,10 euros e está previsto que os traballos comecen a finais desta semana.

O proxecto pretende actuar sobre o túmulo de pedras que rodea o cruceiro, un dos elementos máis característicos do lugar e no que miles de peregrinos depositan cada ano unha pedra como símbolo de cargas, lembranzas, promesas ou desexos que deixan atrás durante o seu Camiño.

A intención é reutilizar as propias pedras existentes para recuperar unha imaxe máis próxima á configuración tradicional do enclave.

Tamén se realizarán actuacións de mellora da drenaxe, accesibilidade e protección xeral do espazo.

Un lugar convertido en símbolo do Camiño

A Cruz de Ferro está situada a uns 1.500 metros sobre o nivel do mar, entre Foncebadón e Manjarín, e é un dos puntos máis fotografados e recoñecidos do Camiño Francés.

A súa imaxe é sinxela: un alto poste de madeira coroado por unha pequena cruz de ferro e rodeado por un enorme túmulo formado ao longo de décadas polas pedras deixadas polos peregrinos.

Pero precisamente esta acumulación e a enorme popularidade do lugar provocaron problemas de conservación, circulación de vehículos, erosión e alteracións do medio.

A crecente presión dos visitantes abre dende hai anos un debate sobre onde remata a conservación e onde comeza unha transformación excesiva dun espazo cargado de simbolismo.

"A Cruz do Ferro non se toca"

A polémica acadou unha intensidade especial nos últimos anos.

Peregrinos, colectivos xacobeos e persoas vinculadas ao territorio protagonizaron concentracións reclamando unha maior protección do enclave e rexeitando accións que, ao seu xuízo, puidesen alterar o seu carácter histórico e emocional.

O lema escollido resumía á perfección esa postura: "A Cruz de Ferro non se toca".

As mobilizacións demostraron ata que punto este lugar deixou de ser simplemente un punto xeográfico do Camiño para converterse nun espazo profundamente emotivo para miles de persoas.

Por iso calquera intervención xera moita maior atención que a que tería unha obra convencional.

Menos vehículos e maior protección

O novo proxecto tamén inclúe medidas para limitar o impacto dos vehículos nas inmediacións do cruceiro e mellorar a organización do espazo.

A intención é promover un ambiente máis seguro e respectuoso para os que chegan a pé e reducir algúns dos problemas que provoca a elevada concentración de persoas en determinadas épocas do ano.

Durante a execución das obras poderían producirse restricións de acceso durante dúas semanas aproximadamente, polo que os peregrinos que pasen por esta zona deberán estar atentos a posibles modificacións temporais no paso.

A proposta seleccionada para a intervención obtivo arredor do 80% de apoio nunha consulta previa, un dato que as administracións responsables utilizan como apoio ao proxecto.

Restaurar sen cambiar a esencia?

Ese será probablemente o gran reto.

Recuperar, protexer e organizar a Cruz de Ferro sen eliminar precisamente o que a converteu nun dos lugares máis especiais do Camiño de Santiago.

Porque o verdadeiro valor do enclave non está só na cruz ou no monte de pedras.

Está entre os milleiros de peregrinos que levan décadas ata alí levando unha pequena pedra dos seus lugares de orixe e que, depositándoa, converteron ese xesto sinxelo nun dos rituais máis coñecidos do Camiño Francés.

Despois de anos escoitando que “a Cruz de Ferro non se toca”, nesta ocasión intervirá.

A diferenza estará en comprobar se as obras conseguen exactamente o que moitos peregrinos demandan dende hai tempo: que tocalo sirva para conservalo, non para cambialo.