Luján acaba de dar un paso que vai moito máis alá de organizar unha romaría masiva. A cidade arxentina quere converter a experiencia acumulada ao longo de décadas recibindo millóns de fieis nun modelo de cooperación entre algúns dos grandes santuarios marianos de América Latina.
El Primeiro Foro Iberoamericano de Cidades Marianas, celebrada os días 19 e 20 de outubro, reuniu a máis de 40 alcaldes, alcaldes, bispos e representantes de santuarios de 16 países para debater sobre as peregrinacións, o patrimonio, a hostalería e o turismo relixioso.
O encontro rematou cunha proposta especialmente interesante: crear unha relación estable entre estas cidades para compartir solucións a problemas que moitas delas teñen en común.
Porque cando chegan centos de miles ou mesmo millóns de peregrinos, a fe tamén nos obriga a falar de transporte, seguridade, aloxamento, limpeza, patrimonio, servizos públicos e convivencia cos habitantes.
De Luján a Fátima, Aparecida ou El Pilar
No encontro estiveron representados algúns dos grandes destinos de peregrinación mariana do mundo iberoamericano.
Luján compartiu espazo con santuarios vinculados a Fátima, Aparecida, Guadalupe, Caacupé, Copacabana, Chiquinquirá ou Nuestra Señora del Pilar, entre outros.
Cidades moi diferentes entre si, pero cun fenómeno común: a constante chegada de peregrinos transforma a súa economía, o seu urbanismo e parte da súa vida cotiá.
O obxectivo do foro foi precisamente deixar de observar estas peregrinacións unicamente como feitos relixiosos illados.
A proposta é estudar as cidades e os santuarios no seu conxunto.
É dicir, analizar o que acontece antes da chegada do peregrino, como son recibidos, que servizos precisan, como se protexe o patrimonio e que queda na cidade cando remata a romaría.
Case tres millóns de peregrinos nunha fin de semana
Luján chega a este debate despois de vivir unha das romarías máis masivas da súa historia.
O 52a Romaría Xuvenil a Pe a Luján, celebrada os días 3 e 4 de outubro, levou aos participantes a percorrer preto de 60 quilómetros dende o santuario de San Cayetano, en Liniers, ata a Basílica da Nosa Señora de Luján.
O Concello estimou despois 2.860.933 persoas chegaron á cidade durante esa fin de semana, utilizando un sistema de medida baseado no movemento rexistrado por antenas de telefonía móbil.
A magnitude é difícil de imaxinar.
Durante unhas horas, unha cidade relativamente pequena ten que recibir un número de persoas comparable á poboación dalgunhas grandes capitais.
Para facelo posible, despregáronse hospitais móbiles, ambulancias, postos de saúde, seguridade, áreas de abastecemento, servizos públicos e diferentes dispositivos distribuídos ao longo do percorrido.
Alí aparece unha das claves do novo turismo relixioso: a peregrinación precisa de espiritualidade, pero tamén de organización.
De cidade santuario a "cidade santuario"
É especialmente interesante un dos conceptos que apareceron durante o encontro.
Non é o mesmo ter un santuario dentro dunha cidade que construír unha cidade capaz de convivir permanentemente coa súa condición de lugar de peregrinación.
Luján quere afondar precisamente nese modelo.
Non se pode entender a basílica illada das rúas, comercios, aloxamentos, transportes, espazos públicos ou veciños que acollen durante todo o ano aos que veñen atraídos pola Virxe de Luján.
A mesma reflexión pódese aplicar a moitos outros destinos relixiosos.
Fátima, Guadalupe, Aparecida ou Santiago de Compostela afrontan, cada un coas súas particularidades, o reto de recibir un gran número de visitantes sen perder a identidade que precisamente os converteu en lugares de peregrinación.
Turismo relixioso sen converter a fe nun produto
Este será probablemente un dos grandes debates dos próximos anos.
O turismo relixioso xera actividade económica, mantén aloxamentos e restaurantes, xera emprego e pode contribuír a preservar as igrexas, o patrimonio e as tradicións.
Pero o peregrino non é simplemente un turista convencional.
Moitas persoas chegan a estes lugares movidas por unha promesa, unha enfermidade, o agradecemento, unha perda familiar ou unha procura espiritual.
Manter este equilibrio entre desenvolvemento económico e significado relixioso é un dos grandes retos dos destinos de peregrinación.
E precisamente alí resulta especialmente interesante compartir experiencias entre cidades.
O que funciona nun santuario pode axudar a outro situado a miles de quilómetros de distancia.
O Paseo das Cidades Marianas
Como símbolo desta nova relación internacional, Luján inaugurou durante a clausura do foro o Paseo das Cidades Marianas.
A iniciativa pretende lembrar fisicamente que o santuario arxentino forma parte dunha xeografía espiritual moito máis ampla que atravesa Europa e América.
O encontro tamén rematou coa proposta de dar continuidade institucional a esta colaboración a través do Consello Episcopal Latinoamericano e do Caribe, CELAM.
Entre as posibilidades que se plantexan está a de manter unha próxima reunión en Bogotá.
Non deixa de ser unha proposta, pero o obxectivo é claro: que o foro de Luján non sexa un feito illado.
Unha cuestión que tamén interesa ao Camiño de Santiago
Aínda que o Camiño de Santiago responde a unha realidade distinta, moitas das preguntas que se formulan en Luján son coñecidas.
Como recibir cada vez máis peregrinos sen deteriorar a experiencia?
Como compatibilizar habitantes e visitantes?
Como preservar o patrimonio?
Como xestionar o aloxamento, a mobilidade e os servizos?
E como conseguir que o crecemento económico non acabe borrando o motivo polo que a xente comezou a peregrinar?
El Camino leva anos enfrontándose a estes problemas.
Por iso, observar o que acontece noutros grandes destinos relixiosos do mundo pode ser tan interesante como mirar só Santiago.
Luján acaba de reunir algunhas desas cidades arredor dunha mesma mesa.
O seguinte paso será comprobar se realmente nace desta xuntanza unha rede capaz de mellorar a forma na que cada ano reciben millóns de peregrinos.
