Unha das rutas máis espectaculares do Camiño de Santiago segue sendo moi descoñecida para miles de peregrinos
Cando se fala do Camiño de Santiago, adoita centrarse no Camiño Francés, Portugués ou do Norte. Son as grandes rutas xacobeas que atraen cada ano a centos de miles de peregrinos de todo o mundo.
Non obstante, existe un itinerario histórico que para moitos expertos reúne algunhas das paisaxes máis impresionantes de toda a rede xacobea e que, a pesar diso, segue a ocupar un papel secundario na promoción institucional e turística. Trátase do Ruta Vadiniana, un camiño cheo de historia, espiritualidade, patrimonio e natureza que atravesa algúns dos territorios máis espectaculares do norte de España.
Un Camiño entre dous grandes centros de peregrinación
A Ruta Vadiniana ten unha característica que a fai única dentro do universo xacobeo.
Non conecta só con Santiago de Compostela. Tamén enlaza dous dos grandes centros históricos de peregrinación de España: o Mosteiro de Santo Toribio de Liébana, en Cantabria, e o Camiño Francés na localidade leonesa de Mansilla de las Mulas.
Durante séculos, numerosos peregrinos chegados de Europa pola costa cantábrica desviáronse ata Liébana para venerar a Lignum Crucis, considerado o fragmento máis grande que se conserva da Cruz de Cristo. Despois de visitar Santo Toribio, continuaron o seu camiño cara a Santiago por esta ruta histórica que atravesaba os antigos territorios dos vadinienses, pobo cántabro que deu nome ao itinerario.
A Ruta Vadiniana non foi unha variante menor. Formaba parte dunha rede de camiños empregados durante séculos por comerciantes, viaxeiros, relixiosos e peregrinos que buscaban unir dous dos principais centros espirituais da Península Ibérica.
Picos de Europa: un espectáculo permanente
Un dos grandes atractivos da Ruta Vadiniana é o seu extraordinario valor paisaxístico.
Poucas rutas xacobeas permiten camiñar entre escenarios tan impresionantes como os que ofrece este itinerario.
A ruta atravesa o corazón do Picos de Europa, pasa por lugares emblemáticos como Fuente Dé, percorre vales de montaña, atravesa portos históricos e ofrece panorámicas que moitos peregrinos consideran inmellorables.
Aquí non predominan as grandes cidades e as longas liñas rectas entre campos de grans.
Aquí mandan as montañas.
A paisaxe cambia constantemente e ofrece unha experiencia moito máis próxima ao sendeirismo de alta montaña que á tradicional peregrinación que moitos asocian ao Camiño Francés.
Precisamente esa dureza é tamén un dos seus maiores atractivos para os que buscan unha experiencia máis intensa e auténtica.
Unha viaxe pola historia de Cantabria e León
A Ruta Vadiniana non só destaca pola súa natureza.
Ao longo das súas etapas aparecen igrexas románicas, mosteiros, ermidas, pontes medievais, antigos camiños gandeiros e vilas que conservaron boa parte da súa identidade tradicional.
O percorrido permite descubrir lugares pouco coñecidos polo turismo de masas, onde aínda se mantén unha relación moi estreita entre a poboación local e os peregrinos.
Moitos camiñantes destacan precisamente esta estreita hospitalidade como unha das grandes riquezas desta ruta.
Mentres que outros Camiños reciben a milleiros de persoas ao día en determinadas épocas do ano, a Ruta Vadiniana segue ofrecendo a posibilidade de camiñar durante horas sen atoparse con outro peregrino.
Os grandes esquecidos das administracións
Malia todos os seus atractivos, son moitas as voces que denuncian que a Ruta Vadiniana non recibe a atención que merece.
Asociacións xacobeas, expertos en patrimonio e defensores do Camiño consideran que existe un claro desequilibrio entre a promoción de grandes rutas e a escasa visibilidade de itinerarios históricos como este.
A falta de sinalización nalgúns tramos, a limitada promoción internacional e a ausencia de investimentos específicos son algúns dos problemas sinalados por quen levan anos traballando para recuperar e potenciar esta vía.
Moitos consideran que a Ruta Vadiniana podería converterse nun dos grandes referentes europeos do sendeirismo cultural e espiritual se tivese unha estratexia de promoción axeitada.
Unha oportunidade para o Camiño Lebaniego
O crecemento do interese por Estrada Lebaniego e polo Mosteiro de Santo Toribio de Liébana ábrese unha oportunidade histórica para esta ruta.
Cada vez son máis os peregrinos que descobren o atractivo de combinar a peregrinación a Santo Toribio coa continuación da viaxe a Santiago de Compostela.
A Ruta Vadiniana convértese así nunha auténtica ponte entre dúas antigas tradicións peregrinas.
Ademais, o seguinte Ano Xubilar Lebaniego e o crecente interese polas rutas alternativas podería favorecer a súa consolidación como un dos grandes itinerarios xacobeos do futuro.
Un Camiño para os que buscan a autenticidade
Nun momento no que a palabra "masificación" aparece con frecuencia nos debates sobre o Camiño de Santiago, a Ruta Vadiniana ofrece algo cada vez máis valorado: a tranquilidade.
Aquí aínda é posible atopar o silencio.
Aínda é posible camiñar acompañado só do son do vento, dos ríos e das campás de pequenos pobos de montaña.
Aínda é posible sentir que se está a descubrir un Camiño que conserva gran parte da súa esencia orixinal.
Por iso, moitos peregrinos veteranos a consideran unha das grandes xoias ocultas do mundo xacobeo.
O reto dos próximos anos
Co Xacobeo 2027 no horizonte, a Ruta Vadiniana atópase ante unha oportunidade histórica.
Se as administracións, asociacións e entidades vinculadas ao Camiño son capaces de impulsar a súa promoción e conservación, este podería converterse nun dos grandes protagonistas do futuro xacobeo.
Porque non todos os tesouros do Camiño están nas rutas máis transitadas.
Algúns aínda están á espera de ser descubertos.
E a Ruta Vadiniana é, sen dúbida, unha delas.
