As XXI Xornadas “Mar por Medio”, organizadas pola Academia Xacobea, reuniron en Ribadeo a académicos, xornalistas e representantes de asociacións xacobeas de Galicia, Asturias e Cantabria para reflexionar sobre o presente do Camiño de Santiago, a súa dimensión cultural e o papel de quen traballa día a día para preservar os seus valores.
Ribadeo volveu converterse esta fin de semana en punto de encontro do mundo xacobeo coa celebración do XXI Xornada “Mar no Medio”, unha cita que se centraba en algo que moitas veces queda nun segundo plano fronte ao número de peregrinos: que valores queremos preservar no Camiño e como deben transmitirse ás próximas xeracións.
O programa reuniu o sábado 10 de outubro e o domingo 11 de outubro a profesionais da comunicación, académicos e representantes de asociacións vinculadas a diferentes rutas xacobeas, con participantes de Galicia, Asturias e Cantabria.
Un dos momentos centrais chegou o sábado pola tarde cunha mesa redonda dedicada expresamente a os valores do Camiño de Santiago e a visión das asociacións.
As asociacións toman a palabra
A mesa comezou ás 16.30 horas. e incluíu a participación de Rafael Sánchez Bargiela, de AGACS; Luis Fernández Ansedes, de Abrindo Camiño de Mondoñedo; Laureano García Díez, da Asociación de Amigos do Camiño de Santiago Astur-Galaico del Interior; Valeriano Teja Oruña, da Asociación de Amigos dos Camiños de Santiago por Cantabria, e Manuel Vicente González, da Asociación de Amigos de Camiño do Mar.
A sesión estivo moderada por Mª Josefa Sanz Fuentes, vicepresidente segundo da Academia Xacobea.
O encontro permitiu incorporar ao debate a experiencia de entidades que levan anos traballando sobre o terreo, acompañando aos peregrinos, divulgando as rutas, recuperando patrimonio e defendendo unha forma de entender o Camiño que vai moito máis alá da promoción turística.
No caso de Cantabria, a presenza de Valeriano Teja permitiu achegar a perspectiva das asociacións vinculadas aos Camiños do Norte e o traballo realizado ao longo dos anos para preservar e transmitir o patrimonio xacobeo.
Moito máis que atraer peregrinos
A xornada deixou sobre a mesa unha cuestión cada vez máis importante: o éxito do Camiño non debe medirse unicamente polo número de persoas que chegan a Santiago.
O crecemento internacional das rutas obriga tamén a falar de identidade, hostalería, patrimonio, cultura, espiritualidade e relación cos territorios atravesados polos peregrinos.
Neste contexto, as asociacións seguen xogando un papel fundamental.
Son os que adoitan manter viva unha ruta cando desaparecen as luces.
Organizan actividades.
Recuperan vellas rutas.
Serven aos peregrinos.
Fomentan a investigación.
E conservan a memoria de pequenos pobos e estradas que sen esa obra dificilmente terían a mesma visibilidade.
Comunicación: de local a internacional
A mañá do sábado comezara precisamente con outra reflexión moi ligada ao futuro do Camiño.
A mesa «Os Camiños de Santiago, vías de comunicación: do local ao internacional» Reuníronse a persoas de diferentes medios de comunicación para debater sobre a forma na que se informa na actualidade do fenómeno xacobeo.
Participaron representantes de El Progreso, La Voz de Galicia, COPE, Cadena SER, Onda Cero e a Corporación de Servizos Audiovisuais de Galicia.
No debate abordouse a importancia da comunicación na proxección das rutas e na forma en que o Camiño chega na actualidade a públicos moi diferentes dentro e fóra de España.
Porque hoxe o Camiño cóntase practicamente en tempo real.
En prensa.
Radio.
Televisión.
Redes sociais.
Vídeos.
Blogs.
E teléfonos móbiles.
A comunicación pode axudar enormemente a dar a coñecer rutas e pequenos territorios menos transitados, pero tamén obriga a pensar como promocionar sen converter o Camiño unicamente nun produto.
Patrimonio e cultura no programa
As xornadas non se limitaron ás mesas de debate.
O programa tamén incluíu unha visita ao Santuario da Nosa Señora das Virtudes, na Ponte de Arante, incorporando así ao propio encontro o patrimonio relixioso e cultural do territorio.
Posteriormente, a conferencia de Darío Villanueva, catedrático emérito da Universidade de Santiago de Compostela e antigo director da Real Academia Española, baixo o título «Confesións híbridas académicas. Dámaso Alonso en Mar por Medio».
A xornada do sábado rematou cun concerto de Coral Polifónica de Ribadeo.
A Academia Xacobea pecha as xornadas
A programación continuou o domingo no Auditorio de Ribadeo cun dos actos institucionais máis salientables desta edición.
Ás 12:00 horas solemne sesión de entrada de John Rutherford como académico de honra e Manuel Valin Valdés como académico correspondente da Academia Xacobea.
A clausura do encontro contou tamén coa actuación da soprano Espero Mara.
As XXI Xornadas "Mar por Medio" contaron coa colaboración da Xunta de Galicia, a Universidade de Santiago de Compostela, a Universidade de Oviedo e o Concello de Ribadeo.
O Camiño tamén precisa de espazos para pensar
Máis aló do programa específico, encontros como o celebrado en Ribadeo permiten lembrar que o Camiño de Santiago necesita algo máis que infraestruturas e promoción.
Necesita conversación.
Hai que escoitar aos que traballan nas estradas a diario.
E hai que preguntarche de cando en vez por onde andas.
O aumento de peregrinos, a internacionalización e a enorme proxección mediática supoñen unha oportunidade, pero tamén un reto.
Conservar a esencia do Camiño mentres crece será probablemente un dos grandes temas dos próximos anos.
E alí terán moito que dicir asociacións, investigadores, medios de comunicación e institucións.
Porque o Camiño se fai a pé.
Pero tamén se conserva falándoo, pensándoo e decidindo entre todos o que vale a pena protexer.
