Nafarroaren bihotzean dagoen Ayegui udalerritik igarotzean Frantziako Bidea egiten duten erromesek Espainian dagoen doako ardo iturri bakarra aurki dezakete. Irache Bodegas etxearen egunean 100 litro ardo gazte hornitzen dituen txorrota bat da, ibiltariei aterpea, janaria eta ardoa eskaintzen zieten inguruko fraideek hasitako tradizioa bizirik mantentzen duen ostalaritzaren sinboloa.
Historiak dio Iratxeko monasterioak, jada XII.mendean, erromesentzako ospitale gisa funtzionatzen zuela eta han monje beneditarek beren upeltegia zuten. Egiten zituzten ardoak norberaren kontsumorako ziren, baina Santiagora erromerian jarraitzen zutenekin ere partekatzen zituzten. Upeltegia 1891ra arte fraideena izan zen eta gero esku pribatuetara pasatu zen. Horregatik, ohitura horiei omenaldia eginez eta mendeurrenaren harira, 1991n Bideko puntu berezienetako bat bihurtu den txorrota inauguratu zuten.
Goizeko 8:00etatik 20:00etara da iturriaren ordutegia. urteko egun guztietan eta bisitariei ongietorria egiten die "Erromesa, indar eta bizitasun handiz Santiagora heldu nahi baduzu, hartu ardo honetatik trago bat eta topa zorionerako". Bere jabeen esanetan, bere helburua ibiltarien egarria doan asetzea da eta horregatik, gehiegikeriarik gabe eta kantitate ertainean edatea gomendatzen dute, nahiz eta jendea botila beteta hartzen ikusi dutela diote.
Urtean 150.0000 lagunek bisita dezaketen etapa batean, zuzenean txorrotatik edatea edo edalontzi bat betetzea, Iratxeko iturria planeta osoko erromesen bilgune ia derrigorrezko topaleku bihurtu duen erritual bihurtu da. Santiago Bideko ostalaritzaren ikur modernoa, espazioak nazioarteko ospe turistikoa lortu du, ardo hau doan eskaintzeagatik, 13,5 gradu inguruko alkoholdun tempranillo eta garnatxa mahatsez osatua, "freskoa, leuna eta oso edateko erraza" dela definitzen dutena.
Zalantzarik izanez gero, argitzea komeni da Iratxeko iturriak edateko ura isurtzen duen beste hodi bat ere baduela... nahiz eta dagoeneko imajinatu dezakegun bi aukeretatik zeinek duen jarraitzaile gehiago.
Osasuna.
ITURRIA: SANTIAGOKO EGUNKARIA
