Unha obra arquitectónica premiada que hoxe ofrece unha imaxe de deterioro a milleiros de peregrinos
Para o que naceu como referencia Patrimonio cultural galego e un espazo acolledor para os peregrinos do Camiño de Santiago atravesa hoxe unha situación preocupante. O centro de interpretación do castro de Castromaior, situado no concello lugués de Portomarín e a escasos metros do Camiño Francés, presenta evidentes signos de abandono, con pintadas, vexetación incontrolada e acumulación de lixo na súa contorna.
A imaxe contrasta coas aspiracións coas que se concibiu este singular edificio, proxectado polo prestixioso arquitecto coruñés. Carlos Pita, cuxa proposta chegou a ser candidata ao prestixioso Premio Mies van der Rohe de arquitectura contemporánea.
O centro abriu as súas portas en 2022 como un espazo innovador pensado para interpretar o importante xacemento fortificado de Castromaior, un dos máis relevantes do noroeste peninsular e o único situado directamente no trazado do Camiño Francés. A súa filosofía era a arquitectura aberta, integrada na paisaxe e accesible en todo momento tanto para os visitantes como para os peregrinos.
Porén, catro anos despois da súa inauguración, o soño parece esmorecer. Queda pendente a musealización completa do edificio e a falta de vixilancia favoreceu actos vandálicos que deterioran a experiencia dos que a diario pasan por este histórico enclave.
Segundo a información publicada por O Progreso, dende o Concello de Portomarín recoñecen as dificultades para asumir determinados gastos de mantemento e estudan medidas como a instalación de cámaras de seguridade. Mentres, realízanse traballos de limpeza e desbroce periódicos para tratar de conter o deterioro.
O propio Carlos Pita recoñeceu que quizais houbo un exceso de confianza na concepción do proxecto, pensado para converterse nun lugar de descanso e contemplación dentro do Camiño. O edificio naceu sen portas nin fiestras, inspirado na arquitectura popular galega e na idea de que a comunidade e os propios peregrinos contribuirían ao seu coidado.
A situación reabre un debate cada vez máis frecuente arredor do patrimonio do Camiño de Santiago: Basta con construír novas infraestruturas se non hai recursos para mantelas despois? Porque preservar o Camiño non só significa conservar os seus sendeiros; Tamén implica protexer aqueles espazos culturais e arqueolóxicos que enriquecen a experiencia do peregrino.
Castromaior non é só un centro de interpretación. É a porta de entrada a un dos castros máis importantes de Galicia e símbolo do encontro entre eles historia, arquitectura e peregrinación. velo languidecer é unha chamada de atención sobre a necesidade de apostar pola xestión sostible do patrimonio xacobeo.
Por este recuncho de Lugo seguirán pasando cada temporada milleiros de peregrinos. A cuestión é se atoparán un lugar que os invite a parar e descubrir a historia do territorio... ou un novo exemplo de como o abandono pode acabar ensombrecendo ata as mellores ideas.
