A orixe do Compostela, o certificado que acredita a peregrinación a Santiago, remóntase ao Idade Media e está directamente relacionado coa necesidade de comprobar a autenticidade dos peregrinos que chegaban á tumba do Apóstolo.
Aquí tes o proceso da súa evolución histórica:
1. O precursor: a vieira (Alta Idade Media)
Nos primeiros séculos da peregrinación, a proba de ter rematado o Camiño non era un documento, senón o Concha de vieira (Pecten maximus).
- Símbolo e proba: Os peregrinos que chegaban a Santiago recollían a cuncha na costa de Galicia ou a mercaban. Era o símbolo máis recoñecido do peregrino e serviu de proba á súa comunidade de que cumpriu o seu voto.
2. O problema da falsificación (século XIII)
Coa crecente popularidade do Camiño, tamén medrou a falsificación. Vendedores sen escrúpulos vendían cunchas falsas ou as conseguiron sen ter feito o Camiño, desvalorizando o esforzo da peregrinación.
- Reacción da Igrexa: Debido á facilidade coa que se falsificaban as cunchas (as “veneras”), as autoridades eclesiásticas de Santiago tiveron que buscar un sistema de acreditación máis seguro.
3. O nacemento do documento: as cartas de proba
Desde século XIII, a Igrexa substituíu a insignia da cuncha por un documento escrito, antecedente directo da Compostela:
- Carta de evidencia (Testemuño): Tratábase dun certificado escrito, máis difícil de copiar, que demostraba que o portador chegara á tumba de Santiago. Este documento, selado polo Capítulo Catedralicio, garantiu a lexitimidade dos peregrinos.
4. Compostela Moderna (Século XVI e Rexurdimento)
O nome de Compostela (documento de Compostela) consolidouse durante o século XVI. Un feito que impulsou a súa importancia foi o papel dos Reis Católicos:
- Hospitalidade Real: No século XVI, os Reis Católicos fundaron a Hospital Real (actual Parador dos Reis Católicos) na Praza do Obradoiro. Só os peregrinos que portaban o Compostela tiñan dereito a ser acollidos e atendidos de xeito gratuíto durante tres días, aumentando o valor e necesidade do certificado.
- Renacemento: Despois de séculos de decadencia da peregrinación, a entrega da Compostela rexurdiu con forza a finais do século XX (sobre todo despois do Ano Santo de 1993), consolidándose cos requisitos e formato que hoxe coñecemos.
Quen o concede e con que finalidade?
Actualmente, o Compostela é emitido pola
da Catedral de Santiago. Entrégase exclusivamente a quen acredite ter peregrinado con "Sentido cristián" (devotionis affectu, voti vel pietatis), ter viaxado polo menos 100 km a pé ou a cabalo, o 200 km en bicicleta, que acreditan os selos da Credencial do Peregrino.
