O Camiño Primitivo prepárase para importantes cambios de cara ao Xacobeo 2027. A Xunta de Galicia aprobou definitivamente un proxecto que contempla a construción de 21 novas sendas peonís e a mellora doutros catro tramos existentes. As actuacións afectarán a sete concellos de Lugo e A Coruña, cun obxectivo prioritario: evitar que os peregrinos teñan que camiñar xunto aos vehículos en determinados puntos do percorrido.
Un dos maiores perigos do Camiño de Santiago non sempre está na montaña, nas fortes pendentes ou nas condicións meteorolóxicas. Ás veces aparece en algo moito máis cotián: unha estrada estreita pola que peregrinos e vehículos deben avanzar compartindo o mesmo espazo.
Esta situación é especialmente delicada en determinados sectores do Camiño Primitivo, unha das rutas xacobeas históricas máis antigas a Santiago de Compostela.
Para reducir estes riscos, a Xunta de Galicia deu un novo paso administrativo no proxecto de mellora da seguridade viaria do itinerario, coa mirada posta no próximo Ano Santo Xacobeo 2027.
A iniciativa recibiu a aprobación definitiva do Consello da Xunta o pasado 5 de outubro e publicouse este martes 3 de novembro no Diario Oficial de Galicia.
Sete concellos terán novos camiños
As intervencións desenvolveranse en sete concellos galegos polos que pasa o Camiño Primitivo.
Na provincia de Lugo haberá actuacións na Fonsagrada, Baleira, Lugo, Guntín e Palas de Rei. Na Coruña, as melloras chegarán a Toques e Melide.
O proxecto contempla a construción de 21 sendas peonís separadas da estrada, especialmente nos lugares onde o Camiño coincide con estradas autonómicas, provinciais ou municipais.
Non se trata de crear 21 rutas xacobeas diferentes, senón de habilitar tramos máis seguros dentro da ruta existente.
A finalidade é que os peregrinos poidan avanzar por espazos reservados para o paseo, reducindo a súa exposición ao tráfico e mellorando a continuidade do itinerario.
Da Fonsagrada a Melide: os puntos afectados
Entre os lugares onde están previstas actuacións destacan diferentes sectores da Fonsagrada, como Fonfría, O Padrón, O Piñeiral e Vilardongo, ademais das zonas do Alto de Hospital e Muradal.
A intervención continuará por outros concellos lucenses e chegará a distintos puntos da contorna de Lugo, entre os que se atopan o Campo da Barra, Coeses, Vilarvente ou San Lázaro.
Tamén están previstas melloras en Guntín e Palas de Rei, antes de chegar ao tramo final do Camiño Primitivo, nos concellos coruñeses de Toques e Melide.
Neste último ámbito contémplanse actuacións en sectores como A Ponte da Pedra, Curutelo e Zaramil.
Moitos destes lugares forman parte dun itinerario eminentemente rural, onde en numerosos puntos conflúen camiños locais e camiños tradicionais.
Tamén se mellorarán catro camiños existentes
Ademais dos 21 novos camiños, o proxecto contempla o acondicionamento doutros catro tramos que xa forman parte do itinerario.
Os traballos previstos inclúen a limpeza e recuperación de cunetas, o perfilado das vías e a substitución do firme mediante materiais granulares.
Tamén se contemplan melloras de sinalización e drenaxe, coa finalidade de facilitar o tránsito dos peregrinos e evitar problemas de conservación.
Estas actuacións buscan resolver dificultades concretas sen necesidade de transformar completamente a paisaxe pola que pasa a peregrinación.
Un investimento global de ata 40 millóns de euros
A intervención do Camiño Primitivo intégrase nun programa máis amplo da Xunta de Galicia destinado a mellorar a seguridade das rutas xacobeas antes do Xacobeo 2027.
O plan autonómico contempla un investimento global de ata 40 millóns de euros e actuacións en máis de 150 quilómetros de rutas.
Esta cantidade corresponde a todo o programa, non exclusivamente aos 21 novos camiños do Camiño Primitivo.
A aprobación definitiva do proxecto supón un importante avance administrativo, pero non quere dicir que as obras xa estean executadas.
O convenio recolle a declaración de utilidade pública e as disposicións necesarias para allear os terreos afectados. Os concellos implicados deberán adaptar o seu planeamento urbanístico ao proxecto no prazo establecido dun ano.
Seguridade, si, pero sen perder a esencia do Camiño
A noticia tamén abre unha reflexión sobre o modelo do Camiño de Santiago que queremos conservar.
Mellorar a seguridade dos peregrinos é unha necesidade evidente, sobre todo nos tramos nos que camiñar xunto ao tráfico supón un risco.
Non obstante, calquera intervención nun itinerario histórico debe prestar especial atención á paisaxe, ao patrimonio e aos elementos tradicionais que forman parte da súa identidade.
O Camiño Primitivo conserva un carácter rural e unha relación moi estreita coas pequenas vilas, as rutas de montaña e as paisaxes do interior de Asturias e Galicia.
A construción de novos camiños pode axudar a protexer aos que transitan por eles, sempre que as solucións respecten o medio ambiente e non convertan os vellos camiños en espazos innecesariamente artificiais.
Non se trata de elixir entre seguridade e autenticidade, senón de lograr ambas.
O Camiño Primitivo antes do Xacobeo 2027
A proximidade do próximo Ano Santo Xacobeo está a acelerar numerosos proxectos de acondicionamento e mellora de rutas de peregrinación.
No caso do Camiño Primitivo, as novas sendas peonís pretenden solucionar os puntos de risco que afectan directamente aos que realizan o percorrido.
Mentres non rematen as intervencións, os peregrinos deberán seguir prestando atención ás travesías e sectores compartidos con estradas, respectando a sinalización existente e as indicacións que se poidan establecer durante as obras.
O reto será facer máis seguro o Camiño Primitivo sen perder o que o fai especial: a súa historia, as súas vilas, os seus camiños tradicionais e a súa hospitalidade.
Porque protexer ao peregrino tamén significa protexer o Camiño que viñeron buscar.
