A calzada romana que deu orixe ao Camiño Francés: por onde pasou e como transformou a peregrinación en Europa
Antes de que o Camiño de Santiago se convertese na gran ruta espiritual de Europa, xa existía unha vía que unía o norte da Península Ibérica co resto do continente: a vía romana coñecida como Ab Asturica Burdigalam. Esta estrada, construída hai máis de dous mil anos, enlazaba Astorga (León) con Burdeos (Francia) e acabou sendo a base da corrente Camiño Francés, a ruta xacobea máis transitada.
O camiño partiu de Asturica Augusta (Astorga), un dos grandes centros administrativos romanos de Hispania, e avanzou cara ao leste, atravesando zonas estratéxicas polo seu valor económico e militar. Entre os puntos principais da súa xira estaban as zonas próximas ás minas de ouro de As Médulas, fundamental para o Imperio.
A partir de aí, a ruta continuou polo actual territorio de Castela e León, pasando por el Sasamon (Segisama) y Briviesca (Viroviesca), para despois dirixirse cara ao País Vasco pola zona de Veleia, preto da actual Vitoria. Máis tarde chegou Pompaelo (Pamplona), onde se concentrou outro importante centro de comunicacións.
A travesía dos Pirineos realizouse polo paso coñecido como Summo Pyreneo, identificado coa corrente Roncesvalles, un dos enclaves máis emblemáticos do Camiño de Santiago. Dende alí, a estrada continuou pola rexión de Aquitania ata chegar Burdigala (Bordeaux), gran porto fluvial e centro comercial romano.
Esta ruta non era un simple camiño local, senón un verdadeiro eixo internacional que permitía o tránsito de tropas, mercadorías e viaxeiros. Estímase que todo o traxecto podería completarse en pouco máis de vinte días a pé, unha velocidade notable para a época, o que explica a súa importancia estratéxica.
Coa caída do Imperio Romano, o camiño continuou a ser utilizado. Por ela circulaban cidades invasoras, exércitos e comerciantes. En diferentes momentos históricos foi utilizado polas tribos xermánicas, polos visigodos e tamén durante a expansión musulmá na Península Ibérica. O seu valor como corredor natural entre Europa e o norte de Hispania nunca se perdeu por completo.
Séculos despois, cando comezaron as peregrinacións a Santiago de Compostela, esta antiga ruta ofrecía unha vantaxe decisiva: xa estaba probada, conectada e atravesaba territorios relativamente poboados. Así, os peregrinos chegados de Francia e doutras partes de Europa comezaron a utilizala como ruta principal a Galicia.
Durante a Idade Media xurdiron no percorrido hospitais de peregrinos, mosteiros, igrexas e vilas que aínda hoxe conservan a súa pegada xacobea. Cidades como Pamplona, Logroño, Burgos, León e Astorga Creceron grazas ao paso constante de camiñantes. O percorrido quedou rexistrado en textos medievais como o Códice Calixtino, que o consolidou como o principal itinerario do Camiño de Santiago.
Aínda hoxe consérvanse restos visibles daquela vía romana en distintos puntos do percorrido, como tramos empedrados na provincia de León ou edificios relixiosos construídos sobre antigas estruturas romanas na Rioxa. Estes vestixios demostran que o Camiño Francés non só é medieval, senón tamén herdeiro directo da enxeñería romana.
O impacto deste camiño foi moito máis alá do relixioso. Permitiu que ideas, estilos artísticos, linguas e costumes circulasen entre o norte da península e o resto de Europa. Deste xeito, o Camiño Francés contribuíu á formación dunha identidade cultural compartida séculos antes de que existise o concepto moderno de Europa.
O que comezou sendo unha infraestrutura pensada para o control do Imperio acabou converténdose nunha ruta espiritual e cultural que segue viva na actualidade. Cada ano milleiros de persoas percorren esta mesma ruta sen saber que pisan unha estrada deseñada hai máis de dous milenios. Un camiño que naceu romano, se fixo medieval e hoxe é universal.
