Hai peregrinos que gardan a súa memoria nunha credencial e outros que os converten en arte. Manuel Quintana Martelo levou as súas vivencias xacobeas ás páxinas de Vistas da Estrada, obra que o Ministerio de Cultura distinguiu o pasado 12 de novembro co accésit na categoría de libros de arte dos Premios ao Mellor Libro Publicado de 2025.
O recoñecemento correspóndese co traballo de Edicións Teófilo, identificado como Teófilo Comunicación na sentenza oficial, e sitúa entre as propostas editoriais premiadas en España unha publicación dedicada ao Camiño de Santiago. Non é un premio de pintura, senón unha distinción que valora como a obra artística se converteu nun libro.
O xurado destacou o tratamento das acuarelas, a cor e a capacidade da edición para transmitir ao lector a vitalidade da ruta xacobea.
Trece romarías convertidas en imaxes
Dende 2010, Quintana Martelo realiza trece romarías que impulsaron este proxecto. O itinerario que abrangue o volume parte de Saint-Jean-Pied-de-Port e segue o Camiño Francés ata Santiago de Compostela.
O artista explicou que durante as súas xiras parou en lugares que espertaron a súa curiosidade. Fotografías e notas permitíronlle conservar impresións que despois trasladou á súa obra. En 2024 decidiu darlle máis intensidade a este conxunto de experiencias acumuladas, moitas delas en bicicleta.
O resultado convida a percorrer o Camiño desde unha perspectiva diferente á dun guía de etapa. Aquí a distancia entre dous lugares non importa tanto como o que ocorre cando o viaxeiro se detén para observalos. A memoria do peregrino convértese en material artístico.
Un libro que tamén é unha peza de artesanía
A elaboración do volume foi un proxecto compartido entre o artista e o editor José Luis Teófilo Piñeiro. Segundo explicou este último a La Voz de Galicia, a edición de gran formato requiriu unha coidada impresión e encadernación manual.
A publicación tamén incorpora orixinais intervencións do pintor. O editor detallou que se elaboraron mil exemplares con tres debuxos realizados individualmente por Quintana Martelo en cada un. O proceso supuxo unhas tres mil intervencións artísticas e preto de ano e medio de traballo editorial.
A obra tamén reúne contribucións escritas de persoas relacionadas con diferentes ámbitos culturais e sociais. Entre eles están Roberto Verino, Moncho Borrajo e Julia Baird. As súas reflexións acompañan o percorrido visual e demostran que a experiencia xacobea permite interpretacións moi diferentes.
De Compostela ás feiras internacionais do libro
A Consellería de Cultura avaliou 137 publicacións divididas en cinco modalidades. Os premios celébranse dende 1981 e carecen de recursos económicos, pero ofrecen ás editoriais unha importante proxección profesional.
As obras distinguidas exporanse en Liber e nas feiras de Frankfurt e Leipzig. Neste último formarán parte dunha selección internacional dedicada ao deseño editorial. Os exemplares irán despois ao Museo Alemán do Libro e da Escritura de Leipzig.
Para o Camiño de Santiago, esta difusión supón unha oportunidade para chegar a lectores que quizais nunca percorreron as súas etapas. O libro presenta a ruta como fonte de creación contemporánea, máis aló da súa dimensión histórica e relixiosa.
Outra forma de mirar o Camiño
Na véspera do Xacobeo 2027, o recoñecemento lembra que a romaría tamén pode xerar obras que perduran despois da chegada a Compostela. As paisaxes cambian coas estacións e cada volta a unha ruta coñecida ofrece ao viaxeiro novos detalles.
Quintana Martelo atopou o xeito de traballar nesa repetición. O seu libro permítenos compartir a experiencia de volver ao Camiño e descubrir que un mesmo itinerario nunca se ve do mesmo xeito.
Miradas do Camiño lémbranos que peregrinar tamén é aprender a mirar.
Imaxe destacada: Rémih · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons. Fotografías ilustrativas de arquivo, non reproducións do libro.
Fontes: Ministerio de Cultura; A Voz de Galicia; Diario de Santiago.
Imaxes: Foto: Othello95 · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons | Foto: Juan Mejuto · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons.
